• ۰۹:۲۷ - ۱۴۰۵/۰۸/۰۹
  • بنی‌آدم اعضای یک پیکرند؛ پیامی برای همبستگی و هم‌زیستی در آفرینش

    بنی‌آدم اعضای یک پیکرند؛ پیامی برای همبستگی و هم‌زیستی در آفرینش

    به گزارش انشاگو، درباره سعدی شیرازی و جایگاه برجسته او در این آب و خاک سخن گفته می‌شود. ابو محمد مصلح بن عبدالله مشهور به سعدی شیرازی ومشرف الدین (۶۰۶ الی ۶۹۱ هجری قمری) شاعر و نویسنده پارسی گوی ایرانی است. شهرت او بیشتر به خاطر نظم و نثر آهنگین و گیراست؛ تا بدانجا که به وی لقب استاد سخن داده‌اند. آثار مشهور او، کتاب گلستان در نثر و بوستان در بحر متقارب است و این بیت نیز در گلستان آمده است. این استاد سخن بیتی را در کنار سایر بیت‌هایش سروده است که بسیار مشهور و متمایز بوده و در مجموعه پیام‌های فضا پیمای ویجر برای فضاهای دوردست فرستاده شده است.

    این شعر به عنوان پیام برگزیده است. هم چنین شنیدن پیام فارسی برای ساکنان فضا از وبگاه ویجر و ناسا خوشحال انگیز است و حتی این پیام آن چنان معنایی بزرگ دارد که آدم‌های بزرگی از جمله باراک اوباما رئیس جمهوری ایالات متحده آمریکا در پیام نوروزی سال ۲۰۰۹ این بیت از سعدی را قرائت کردند که شاعر می‌گوید:
    بنی آدم اعضای یکدیگرند که درآفرینش زیک گوهرند
    چو عضوی به دردآورد روزگار دگر عضوها را نماند قرار

    و دبیرکل سازمان یونسکو در سخنرانی خود این شعر را برای حضار خواند. همچنین مصراع اول بیت اول به صورت «بنی آدم اعضای یک پیکرند» نیز نوشته می‌شود، اما بنا به نسخه‌هایی که از مصحّحان چاپ شده است کلمه «یک دیگرند» در مصراع اول بیت اول به صورت «یک پیکرند» نیامده است؛ کلّاً در هیچ یک از نسخه‌های خطی گلستان نیامده است.

    مجتبی مینوی دربارهٔ این موضوع می‌نویسد: صحیح شعر سعدی همان «اعضای یکدیگرند» است و این مضمونی از عبارات معروف عصر سعدی بوده و او جملةی که زبانزد بوده است به قلم درآورده است. همچنین این بیت نیز در سال ۸۹ بر روی اسکناس‌های یکصد هزار ریالی چاپ شد.

    قرآن کریم در مورد این شعر می‌فرماید:
    هر کس،فردی را بدون ارتکاب قتل یا فساد در روی زمین بکشد،چنان است که گویی همه انسان‌ها را کشته و هر کس انسانی را از مرگ رهایی بخشد، چنان است که همه مردم را زنده کرده است.

    حضرت محمد(ص) نیز در مورد این شعر می‌گوید:
    « مثل مومنان جمله،چون یک تن است چون یک اندام را رنجی رسد،همه ی اندام ها آگا هی یابند،و رنجور شوند.»

    مفهوم این متن این است که مثل مومنان در دوستی و ابراز رحمت و عطفه به یکدیگر است؛ مثل پیکر است و هرگاه عضوی از این پیکر دردمند شود، دیگر اعضای پیکر با بی‌خوابی و تب، با آن عضو همدردی می‌کنند. محمد جوینی نیز می‌فرماید:
    «گر کسی گوید تو را از حال خویش گوش با درد دل آن عاجز دل ریش کن»

    مفهوم بیت فوق این است که اگر کسی از حال خود با تو درد دل کند، اگر عاجز و ناتوان باشی و نتوانی کمکش کنی، لااقل به حرف او گوش بدهی که تأثیر زیادی بر خود شخص دارد. همهٔ انسان‌ها انتظار دارند اگر کسی به همدلی و همدردی نیاز دارد، کمک کنند و اگر کمک نکنند، شایستة انسان گفتن نیست.